Hüseyin Torun
İsviçre Devleti, ilticalar ve göçmenlere dönük tedbirlerini sıkılaştırmaya devam ediyor. Yabancı hükümlülerin ve iltica başvurusu reddedilen kişilerin ülkelerine iadesi konusunda kantonların daha etkin davranması isteniyor. Federal Meclis (Eyaletler Konseyi/Conseil Cantonal), bu düzenlemeye onay verdi.
İsviçre Federal Parlamentosu’nun alt kanadı olan Ulusal Konsey (Conseil National/Nationalrat), ülkede giderek artan göç ve sınır dışı kararı verilmiş göçmenlere yönelik dikkat çekici bir karara imza attı. 10 Haziran 2025 tarihli oturumda, yabancı uyruklu ve suç işlemiş göçmenlerin ülkelerine geri gönderilmesini sağlayan işlemlerin kantonlar tarafından daha hızlı ve etkin bir şekilde uygulanması karara bağlandı. Özellikle sınır dışı edilmesine karar verilen ancak aylarca ülkede kalan göçmenlere karşı, artık kantonların sorumluluğu daha net tanımlanacak.
Federal devlet ve karar verici merciler genelde göçmenlerin yurtdışı edilmesi konusunda “Kantonlar süreci yavaşlatıyor” diye düşünüyorlar. UDC/SVP (İsviçre Halk Partisi) Zürih Milletvekili Mike Egger, konseyde yaptığı konuşmada, bazı kantonların geri gönderme işlemlerinde yetersiz kaldığını ve bu nedenle kamu düzeninin zedelendiğini belirtti. Egger, “Bu uygulamalar göç politikasının temel taşlarından biri olmalı. Kantonlar gönülsüz davranıyor, Federal Hükümet ise yeterli koordinasyonu sağlayamıyor” dedi.
Egger, mevcut durumun ihtiyaca cevap vermediğini yeniden düzenlemenin yapılmasını ve gerekirse mali teşvikler ve cezaların devreye alınmasını öneriyor. Ancak İsviçre Federal Adalet Bakanı bu öneriye ve açıklamaya karşı çıktı. Öneriye temkinli yaklaşan Adalet Bakanı Beat Jans, halihazırda yürürlükte olan yaptırımların yeterli olduğunu savundu. Jans, 2016 yılından bu yana, görevini yerine getirmeyen kantonlara yönelik “davetsiz vakalar” için mali kesinti uygulandığını ve bu yolla federal bütçeye yaklaşık 30 milyon frank tasarruf sağlandığını ifade etti. Bakan Jans, “Zaten kantonlar bu konuda sorumludur. Yeni teşvik sistemi yalnızca kamu bütçesine ilave yük getirebilir” diyerek öneriye olumsuz görüş bildirdi.
Bu yasal düzenleme Federal Mecliste tartışıldı. Ancak meclis çoğunluğu yasal değişikliğe destek verdi. Mecliste yapılan bütün itirazlara rağmen yapılan oylamada öneri 114 evet, 74 hayır oyuyla kabul edildi. Yeni düzenlemeyle birlikte sınır dışı işlemlerinin hızlandırılması, federal makamların kantonlar üzerinde daha aktif bir denetim ve yönlendirme mekanizması kurması bekleniyor. Ayrıca iltica başvurusu reddedilen veya suç işlemiş kişilerin iltica süreçlerinin daha da zorlaştırılması yönünde ek bir öneri de 87 evet, 84 hayır oyuyla kabul edildi.
Pratikte bu düzenlemenin uygulanması nasıl olacak? Kantonlar bundan sonra, sınır dışı işlemlerini zamanında gerçekleştirmeleri halinde teşvik ödemeleri alabilecek. Ancak sorumluluğunu yerine getirmeyen kantonların ise federal ödeneklerinde kesintiye gidilebilecek. Bu sistemle birlikte “bonus-malus”(assorans) olarak adlandırılan yeni bir performans düzeni devreye girecek. Göç politikasında kantonlar arası farklılıkların azaltılması da hedefleniyor.
Bu yeni düzenlemeye uzmanlar ne diyor? Göç politikaları uzmanlarına göre bu karar, özellikle kamuoyunda son dönemlerde sıkça tartışılan suç işleyen sığınmacıların durumuna dair önemli bir adım. Ancak uygulamanın adil ve insan haklarına uygun şekilde yürütülmesi, ilerleyen süreçte en kritik konu olacak. İsviçre Ulusal Konseyi, kantonlara açık bir mesaj gönderdi: Geri gönderme işlemleri artık hızlandırılmalı. Yeni teşvik ve yaptırım sistemi, ülke genelinde sınır dışı uygulamalarında daha fazla denetim ve eşgüdüm sağlayarak göç politikalarında yeni bir dönemi başlatabilir.
Göçmen ve iltica örgüt ve kurumlarının bu yeni durumu tahlil ederek gerek yasal ve gerek toplumsal tepkilerini dile getirmeleri gerekmektedir. Görüldüğü gibi göçmenlere dönük politikalarda saldırı ve kısıtlamalar giderek artış göstermektedir. Bu durum da Bern sorumluluğunu kantonlara atmaktadır. Kantonlar da ceza almamak ve bütçe açıklarından ve ekonomik sorunlardan dolayı göçmenlere yüklenecektir. Ayrıca Bern ile kantonlar arasında da gerilimlerin yaşanması söz konusu olabilir.
